Xung đột địa chính trị tại Trung Đông vừa bước vào một nấc thang nguy hiểm mới khi Quân đội Mỹ và Iran liên tiếp tung ra các đòn không kích trả đũa. Sự kiện này không chỉ dập tắt hy vọng về một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài mà còn trực tiếp đe dọa đến tuyến hải trình năng lượng quan trọng nhất thế giới, khiến thị trường dầu mỏ lập tức dậy sóng.
Mỹ mở chiến dịch không kích mới, Iran đáp trả diện rộng
Hôm thứ Tư vừa qua, Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM) xác nhận đã phát động làn sóng tấn công mới nhắm vào các mục tiêu dọc bờ biển phía nam Iran. Theo Washington, đây là động thái kiên quyết nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz, sau khi ba tàu thương mại bị tấn công trước đó một ngày.
Các cuộc không kích của Mỹ đã gây rung chuyển nhiều thành phố cảng chiến lược của Iran như Bandar Abbas (nơi đặt cảng lớn nhất và các cơ sở hải quân chủ lực của Iran), Chabahar và Konarak, gây mất điện cục bộ và hư hại hạ tầng giao thông.
Ngay lập tức, Tehran đã đáp trả bằng việc phóng tên lửa và máy bay không người lái vào Kuwait và Bahrain – hai quốc gia đồng minh và là nơi đặt các căn cứ quân sự lớn của Mỹ tại Vịnh Ba Tư. Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết các hệ thống phòng thủ đã phải hoạt động liên tục để đánh chặn các mục tiêu, trong khi Qatar cũng ngắn hạn nâng mức cảnh báo an ninh.
Thỏa thuận ngừng bắn "sụp đổ": Tuyên bố cứng rắn từ hai phía
Làn sóng bạo lực mới diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời ký ngày 17/6 nhằm chấm dứt cuộc chiến (bắt đầu từ tháng 2) coi như đã "kết thúc".
Tổng thống Donald Trump phát biểu trước hội nghị thượng định NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ:
"Nếu chúng ta đạt được thỏa thuận với Iran, tôi không chắc thỏa thuận đó sẽ bền vững. Tôi thấy họ là những người rất vô liêm sỉ. Đối với tôi, tôi nghĩ mọi thứ đã kết thúc rồi. Tôi không muốn đàm phán với họ nữa."
Tuy nhiên, ông Trump cũng giảm bớt lo ngại về một cuộc chiến tranh toàn diện kéo dài, nhận định rằng bất kỳ xung đột nào xảy ra cũng sẽ "kết thúc rất nhanh chóng" và mục tiêu cuối cùng là làm cho tình hình an toàn hơn, bao gồm cả an ninh dầu mỏ.
Phía ngược lại, nhà đàm phán hàng đầu của Iran, ông Mohammad Baqer Qalibaf, cảnh báo cứng rắn trên mạng xã hội X: "Mỹ vẫn chưa hiểu rằng hành vi bắt nạt sẽ phải trả giá. Nếu các người tấn công, các người sẽ bị đáp trả. Eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở cửa trở lại theo thỏa thuận của Iran."
Ủy ban An ninh Quốc gia Iran thậm chí còn đe dọa các biện pháp trả đũa cực đoan hơn, bao gồm việc rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và phong tỏa Eo biển Bab-el-Mandeb ở cửa ngõ Biển Đỏ.
Tác động thị trường: Giá dầu Brent phản ứng tức thì
Đối với các nhà đầu tư và giới phân tích tài chính, Eo biển Hormuz là "yết hầu" của thị trường năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng đủ sức tạo ra cú sốc cung.
- Phản ứng của giá dầu: Ngay sau tin tức về các cuộc không kích, giá dầu thô Brent kỳ hạn đã tăng khoảng 1%, giao dịch ở mức 78,80 USD/thùng.
- Bối cảnh chung: Dù đà tăng hiện tại đã được kích hoạt, mức giá này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh trên 120 USD/thùng được ghi nhận vào cuối tháng Tư.
Các nhà phân tích nhận định, mặc dù Iran chưa chính thức nhận trách nhiệm về các vụ tấn công tàu buôn, nhưng Tehran từ lâu đã sử dụng vị thế kiểm soát Eo biển Hormuz như một đòn bẩy địa chính trị tối thượng để gây sức ép và tìm kiếm lợi thế trên bàn đàm phán với các cường quốc phương Tây.
Tóm tắt tác động thị trường tài chính:
Yếu tố địa chính trị
Phong tỏa Eo biển Hormuz, Rủi ro lan rộng sang Biển Đỏ, Đàm phán ngoại giao bế tắc
Hệ quả kinh tế dự kiến
Nguồn cung dầu toàn cầu giảm, chi phí vận tải biển tăng vọt, phí bảo hiểm rủi ro neo cao
Khuyến nghị cho nhà đầu tư: Sự sụp đổ của các nỗ lực ngoại giao và rủi ro quân sự leo thang tại vùng Vịnh đồng nghĩa với việc phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) sẽ tiếp tục được cộng vào giá năng lượng trong ngắn hạn. Giới đầu tư tài chính cần theo dõi sát sao các động thái tiếp theo từ CENTCOM và phản ứng thực tế của các dòng tàu chở dầu qua khu vực Vịnh Ba Tư. Trong kịch bản xung đột lan rộng sang Eo biển Bab-el-Mandeb như Iran đe dọa, chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu từ Á sang Âu sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng logistics nghiêm trọng mới, đẩy lạm phát chi phí đẩy quay trở lại.
